Toaleta publiczna - od pomysłu do realizacji

Co powinno znaleźć się w toalecie publicznej? Które rozwiązania zapewnią bezpieczeństwo i komfort użytkowania? Jak zaprojektować toaletę? Które akcesoria łazienkowe są niezbędna, a które stanowią wyposażenie dodatkowe? Przeba pamiętać o wielu aspektach. Dla jednych może się to wydać trudne, inni niechcący mogę pominąć ważne kwestie, szczególnie podczas aranżacji WC dla niepełnosprawnych. Zachęcamy do zapoznania się z najważniejszymi punktami projektowania toalety ogólnodostępnej.


Spis treści: 
1.   Toalety kiedyś i dziś
2.   Najczęściej spotykane problemy
3.   Wentylacja
4.   Oznakowanie WC
5.   Jak dobrać oświetlenie w łazience?
6.   Dobór wyposażenia łazienki krok po kroku
7.   Miski WC i pisuary
8.   Umywalnia w toalecie publicznej
9.   Wyposażenie dodatkowe
10. Toaleta dla osób niepełnosprawnych
11. Bezpieczeństwo w toalecie
12. Jak dbać o czystość?
13. Podsumowanie

Toalety kiedyś i dziś

Toaleta ewoluowała na przestrzeni wieków. Pierwsze wzmianki o publicznych toaletach sięgają Starożytnego Rzymu. Było to wtedy miejsce, w którym mężczyźni, oprócz załatwiania swoich potrzeb fizjologicznych, spotykali się, aby spokojnie porozmawiać. Miejsca te znajdowały się pod gołym niebem i znacząco różniły się od toalet, które znamy w dzisiejszych czasach. Dziś każdy ceni swoją prywatność, dlatego w toalecie musi czuć się komfortowo. Drzwi zamykane na klucz, światło na fotokomórkę, lustro nad umywalką i ciepła woda to standard, bez którego współczesna toaleta nie ma prawa istnieć. Jednak projektanci prześcigają się w coraz to nowszych i lepszych rozwiązaniach, abyśmy w toalecie publicznej czuli się jak w domowym zaciszu. Nie ulega wątpliwości, że za jakiś czas zostaną one zautomatyzowane i nad wszystkim będzie czuwał komputer. Jednak zanim to nastąpi, toaleta będzie się wielu kojarzyć z brudem i nieciekawym zapachem. W ostatnich latach problem toalet publicznych, dzięki różnym programom promocyjnym, przestał być żenujący. Jest to teraz temat, na który można bez oporów rozmawiać.

Najczęściej spotykane problemy w toaletach ogólnodostępnych

Spotykane problemy związane z toaletami publicznymi są zwykle następstwem nieprawidłowego zaprojektowania i nieutrzymania dostatecznego poziomu czystości. W zależności od rodzaju budynku, np. centrum handlowe, szkoła, szpital, biuro itp., poszczególne toalety mają służyć różnym grupom ludzi. Logicznym jest, że w zależności od docelowych użytkowników, pewne określone wymagania będą się różniły dla poszczególnych sanitariatów. Mężczyźni, kobiety, dzieci czy osoby niepełnosprawne wykazują odrębne potrzeby i to właśnie ten czynnik determinuje wyposażenie toalet. Dodatkowo toaleta przyjazna ludziom powinna uwzględniać również potrzeby kulturalne i etniczne.

Chyba każdy z nas miał przyjemność skorzystać z toalety publicznej. I właśnie rodzi się pytanie, czy to na pewno można zaliczyć do przyjemnych doświadczeń? Niedostateczne oświetlenie, zalana podłoga, brak papieru, nieprzyjemny zapach skutecznie wywołują w nas uczucie zniechęcenia na samą myśl o tych miejscach. Kluczem do zerwania z tym wizerunkiem jest zaprojektowanie toalety tak, by spełniała sześć najistotniejszych wymagań, mianowicie powinna być:

• Czysta i sucha

• Dobrze wentylowana

• Łatwa w utrzymaniu

• Odpowiednio rozplanowana

• Przyjazna osobom niepełnosprawnym

• Dobrze wyposażona.

Poniżej przedstawiamy złote zasady oraz innowacyjne rozwiązania, które sprawią, że z toaletą publiczną będą się nam kojarzyć takie epitety jak „schludna”, „komfortowa” czy „higieniczna”.

Klamka od drzwi to niekwestionowane siedlisko zarazków, zwłaszcza w miejscu publicznym, przez które przewija się mnóstwo ludzi. Najlepszym rozwiązaniem tego problemu jest… nieumieszczanie drzwi wejściowych. Taki pomysł został zapoczątkowany około 20 lat temu. Aby mimo tego zabiegu była zapewniona prywatność, można uwzględnić przy projektowaniu pomieszczenia labirynt korytarzy.

Wentylacja

Ponadto taka praktyka poprawia wentylację wewnątrz toalety, co stanowi bardzo ważną kwestię. Zapewnienie odpowiedniej wentylacji pozwala zapobiec zawilgoceniu pomieszczenia oraz późniejszemu rozwojowi pleśni. Powietrze z toalety powinno być wytłaczane na zewnątrz za pomocą automatycznych systemów składających się z wentylatorów wyciągowych i, jeśli da się zastosować, przewodów i kratek wentylacyjnych. Powinny być tak rozmieszczone, by każda partia toalety znajdowała się w zasięgu 3 m od wlotu wentylatora czy kraty. Korzystnie byłoby również umieścić kratki wentylacyjne blisko samej ubikacji, tak by zanieczyszczone powietrze szybko zostało usunięte zanim się zdąży rozprzestrzenić w inne obszary toalety. Wymiana powietrza powinna być zapewniona także blisko poziomu podłogi w pobliżu umywalek, co chroni przed zbyt wysokim poziomem wilgotności. Takie powietrze po opuszczeniu budynku nie może dostać się na pozycję 2 m nad chodnikiem i 5 m od wlotu świeżego powietrza. Porcje nowego powietrza czerpie się bezpośrednio z zewnątrz bądź z sąsiedniego budynku, jeśli ten jest stale klimatyzowany lub naturalnie wentylowany. W pierwszym przypadku wprowadzamy mniejszą jego ilość w porównaniu z tą, którą wytłoczyliśmy. Dzięki temu w toalecie jest niższe ciśnienie, a możliwość obciążenia powietrza wchodzącego do przylegającego pomieszczenia jest zredukowana do minimum.

Aby w jak największym stopniu wyeliminować dotykowe operacje, zamiast klasycznych urządzeń można zastosować elektroniczne, wyposażone w fotokomórkę, jak np. zawory spłukujące czy baterie bezdotykowe. W niedalekiej przyszłości powinno stać się standardem, że wszystko, co jeszcze do tej pory wymaga od nas fizycznego kontaktu, będzie zaopatrzone w czujniki ruchu.

 Oznakowanie WC, czyli jak trafić do łazienki

Przy projektowaniu należy być czujnym i wystrzegać się, by wejście dostępu do męskich toalet publicznych po otwarciu nie ukazywało bezpośrednio obszaru pisuarów ani powierzchni ściany z lustrem odzwierciedlającym taki obszar. Ważną kwestię stanowi również odpowiednie kierunkowe oznakowanie toalet, pozwalające na łatwe dotarcie do celu. Wobec tego toaleta nie powinna znajdować się w zbyt odległym miejscu. Im bliżej głównie uczęszczanych obszarów, tym lepiej – dzięki temu nie narażamy na dodatkowy wysiłek osób starszych, z problemami zdrowotnymi i dbamy o komfort osób z nagłą potrzebą skorzystania z toalety. Należy również pamiętać, że strzałki kierunkowe powinny być dobrze widoczne, tak by osoba zainteresowana nie musiała trudzić się zadawaniem pytań o drogę. Oznaczenia toalet powinny kontrastować z tłem, na którym są umieszczone (np. czarne znaki na białym tle), natomiast rysunek ma być prosty i konkretny, tak by osoby niedowidzące i starsze mogły je łatwo odróżnić. Zatem fantazyjność nie jest konieczna w tej kwestii.

Jak dobrać oświetlenie w łazience?

Dobrze zaprojektowany system oświetleniowy pozwoli nam oszczędzić energię elektryczną i poprawi estetykę toalety. Wystrzegajmy się ciemnego światła, które sprawia, że taką toaletę będziemy postrzegać jako brudną. W budowaniu ciepłego i przyjemnego wizerunku zdecydowanie posłuży naturalne oświetlenie. Jeśli jednak niemożliwością jest wykorzystanie okien jako źródła takiego światła uważajmy, by wybrane oświetlenie nie było zbyt ostre. Źródła światła sztucznego, zarówno te zapewniające ogólne oświetlenie, jak i te montowane nad umywalkami czy lustrami, powinny charakteryzować się ciepłą temperaturą barwową, a natężenie oświetlenia należy zapewnić na poziomie minimum 300 luksów. Zastosowanie się do tych naczelnych zasad zagwarantuje poprawę atmosfery w toaletach publicznych, co z kolei sprawi, że użytkownicy sami przyczynią się do dbałości o porządek wiedzącLustra uchylne - toaleta publiczna, że takie miejsca mogą być dla nich przyjazne.

Warto się również postarać rozświetlić przestrzeń za pomocą kolorów. Taki zabieg korzystnie wpłynie na panującą atmosferę. Efekt kolorystyczny można osiągnąć za pomocą światła jak i elementów wykończeń.

Dobór wyposażenia łazienki krok po kroku

Ludzie często nie szanują ogólnodostępnych miejsc. Dlatego też materiały zastosowane do urządzenia i wykończenia toalet publicznych muszą być na pewno trwałe i odporne na przejawy wandalizmu. Na rynku dostępnych jest mnóstwo materiałów i spośród tej szerokiej oferty trzeba wybrać najodpowiedniejszy do wykończenia poszczególnych partii. Oto przykłady dobrych rozwiązań:

» Podłoga

W trosce o bezpieczeństwo użytkowników należy zminimalizować ryzyko upadku, zatem antypoślizgowe płytki ceramiczne, gres, lastryko czy kamień naturalny. Ponadto należy mieć na uwadze, by wybrany materiał wytrzymał przewidywane natężenie ruchu, a także by był łatwy w utrzymaniu czystości.

» Ściana

Płytki ceramiczne, kamień naturalny, gres, stal nierdzewna, panele aluminiowe bądź ze stali emaliowanej, okładzina fenolowa, szklany blok. Na pewno powinniśmy zrezygnować z farby. Jako że w toaletach panuje wilgoć, należy również wystrzegać się materiałów łatwo chłonących wilgoć czy narażonych na korozję (np. nieodpowiednio zaimpregnowane drewniane wykończenia, metale nieżelazne). Ogólnie ściany powinny być czymś wyłożone, tak by wszelkiego rodzaju zachlapania nie wnikały w głąb tylko mogły swobodnie spływać.

Płytki o dużych wymiarach są bardziej pożądane ze względu na łatwiejszą konserwację. Ich wymiary powinny się kształtować przynajmniej na poziomie 100-200mm.

» Sufit

Płyta z wełny mineralnej, włókniste płyty gipsowe, panele czy listwy aluminiowe.

Jeśli powyżej znajdują się rurociągi, lepszym wyjściem będzie zastosowanie podwieszanego sufitu, który zapewni łatwy dostęp w razie jakiejkolwiek awarii. Natomiast jeśli taki dostęp nie jest wymagany, odpowiedniejsze będą płyty z krzemianu wapnia, które łatwiej jest odnowić – wystarczy je przemalować.

Miski WC i pisuary

Stosunek armatury w toaletach winien być następujący: 1 WC i 1 pisuar dla mężczyzn oraz 2 WC dla kobiet. W miarę możliwości pisuary i misy wc powinny być montowane równolegle, za pomocą wspólnych przewodów rurowych.

Pisuary powinny być wyposażone w zawór płukania i automatyczny system spłukiwania. Przy montowaniu należy pamiętać o zachowaniu odpowiednich odległości zapewniających komfort użytkowania i gwarantujących pewną sferę prywatności. Pisuary powinny być indywidualnie zawieszonymi na ścianie jednostkami, charakteryzującymi się szerokością na poziomie minimum 300 mm. Brzegi powinny wystawać na przynajmniej 30 cm od ściany. Jeśli toaleta jest wyposażona w dwa i więcej pisuarów, jeden z nich powinien być dostosowany do wzrostu dziecka. W celu zapewnienia intymności, poszczególne pisuary należałoby oddzielić od siebie deską nie mniejszą niż 30x80 cm wysokości. Aby zagwarantować odpowiedni poziom suchości, można zainstalować w podłodze pod pisuarem kratkę ze stali nierdzewnej, która zapewni dodatkowy odpływ.

Miski wc, podobnie jak pisuary, powinny być zawieszone na ścianie i wyposażone w zawór płukania i bezdotykowy system spłukiwania, tyle że w odróżnieniu od nich zazwyczaj spotykamy się z ręcznym systemem spłukiwania. Kabiny muszą zagwarantować swobodę ruchów, zatem wymiary nie mogą być mniejsze niż 850x1500 mm. Każda powinna być wyposażona w pojemnik na papier toaletowy oraz wieszaczki łazienkowe, umożliwiające odwieszenie ubrań wierzchnich i toreb. Dodatkowo można zamontować składane półki na rzeczy osobiste. Płyta oddzielająca poszczególne kabiny powinna być sztywna. Należy zadbać, aby była mocowana do ściany bądź sufitu tak, by nie miała kontaktu z podłogą, co ułatwia czyszczenie powierzchni. Oznakowanie powinno dawać wiarygodną informację, czy kabina jest w danym momencie wolna czy zajęta. Natomiast w celu zapewnienia suchości, podłogi powinny być zaopatrzone w kratki odpływowe.

Umywalnia w toalecie ogólnodostępnej

Umywalki w toalecie ogólnodostępnej

• Przestrzeń wokół pojedynczej umywalki: min 1000 mm Umywalki w toaletach publicznych powinny być pokaźnych rozmiarów: co najmniej 500 mm długości i 400 mm szerokości. Oto poszczególne odległości, które powinny być zachowane:

• Przestrzeń od przeciwległej ściany dla pojedynczej umywalki: min 1000 mm

• W sytuacji, gdy obok siebie znajdują się dwie umywalki:

» min 500 mm między ścianą a środkiem umywalki

» min 800 mm pomiędzy środkami dwóch sąsiadujących umywalek

» min 1200 mm od przeciwległej ściany

• Umywalki znajdujące się względem siebie pod kątem prostym

Umywalki powinny być wmontowane w blaty łazienkowe, a misa umywalkowa stanowić wgłębienie w tymże blacie. Ważny aspekt w dzisiejszych czasach stanowi kwestia oszczędzania wody, zatem należy montować baterie elektroniczne lub baterie czasowe. Zapewniają one odpowiedni przepływ wody w ilości nie większej niż niezbędna. Ponadto baterie bezdotykowe wykluczają kontakt, wobec tego obserwujemy korzyści pod względem higienicznym, jak i oszczędnościowym.

Ciśnienie wody oraz pozycja kranu i umywalki nie mogą stwarzać możliwości spryskania użytkownika podczas aktywacji strumienia wody.

W sytuacji, kiedy toaleta wyposażona jest w co najmniej 2 umywalki, jedna z nich powinna być dostosowana do wzrostu dziecka. Niestety montaż umywalek z myślą o młodszych użytkownikach toalety nie jest standardem. Umywalki instaluje się poza kabinami toaletowymi, dla wspólnego użytku. Bezpośrednio przy umywalkach powinny się znaleźć: dozowniki mydła, pojemniki na ręczniki papierowe bądź suszarki do rąk.

Akcesoria do WC

WC dla niepełnosprawnych

Poza wspomnianym wyżej wyposażeniem każda toaleta publiczna powinna być zaopatrzona w inne niezbędne dziś udogodnienia:

• Kosze na śmieci – w każdej damskiej i męskiej kabinie i dodatkowo w sąsiedztwie umywalek

• Kosze sanitarne i torebki higieniczne – dotyczy damskich toalet

Odświeżacze powietrza

Nakładki na sedes lub płyny do czyszczenia deski sedesowej – w szczególności w damskich toaletach

Środki dezynfekujące – w każdej ubikacji, pisuarze

Stanowisko do przewijania niemowląt – nie w każdej jest obecne, lecz niewątpliwie stanowi to duże udogodnienie i sprawia, że toaleta staje się przyjazna dla rodziców.

Toaleta dla osób niepełnosprawnych

Toalety dla niepełnosprawnych charakteryzują się nieco odrębnymi przepisami. Niezwykle ważne już na etapie projektowania lub przebudowy są drzwi wejściowe - te do wc dla niepełnosprawnych powinny być szersze, by użytkownik na wózku inwalidzkim mógł swobodnie dostać się do środka. Za tym idzie przeznaczenie na taką toaletę odpowiedniej przestrzeni, pozwalające na manewrowanie wózkiem.  Jednym z podstawowych wymogów jest usytuowanie umywalki tak, by znajdowała w zasięgu ręki z pozycji siedzącej, bez konieczności podnoszenia się z wózka. Kolejne kwestie to umieszczenie uchwytów i poręczy dla niepełnosprawnych dających możliwość samodzielnego korzystania z toalety oraz lustra uchylnego. Bardzo dużym udogodnieniem byłoby również zamontowanie bezdotykowych elementów wyposażenia: baterii umywalkowych, dozowników mydeł w płynie i suszarek do rąk.

Bezpieczeństwo w toalecie

Przy projektowaniu toalety publicznej należy mieć na uwadze na pewno bezpieczeństwo i komfort użytkowników. Wszystkie pracujące rury powinny być ukryte, za wyjątkiem końcowych połączeń z armaturą. Natomiast te widoczne muszą być chromowane. Wszelkie kable również powinny być skrzętnie pochowane. Ponadto trzeba się wystrzegać ostrych krawędzi, a lustra nie mogą odstawać od ściany. Dodatkowym zabiegiem, niewymaganym, aczkolwiek na pewno podnoszącym standard toalety publicznej, będzie umieszczenie takich elementów wystroju, jak np. łatwe w utrzymaniu rośliny czy delikatnie oświetlone zdjęcia na ścianie.

Jak skutecznie dbać o czystość łazienki?

Kiedy mamy już perfekcyjnie zaprojektowaną i wyposażoną toaletę, należy zadbać o kwestię utrzymania odpowiedniego poziomu czystości. Generalne sprzątanie powinno być przeprowadzane codziennie. Należy trzymać się pewnych zasad, aby uniknąć zabrudzenia uprzednio posprzątanych obszarów przed zakończeniem całego procesu. Po pierwsze powinniśmy wymienić wszystkie zużyte akcesoria. Następnie wynosimy śmieci i zamiatamy podłogę. Kolejno czyścimy i dezynfekujemy umywalki, pisuary i na końcu muszle klozetowe. Gdy wykonamy te czynności, zabieramy się za lustra i polerujemy wszystkie błyszczące powierzchnie. Potem czas na ściany, ścianki dzielące, półki, otwory – czyścimy punktowo, tam gdzie jest to konieczne. Na koniec myjemy na mokro podłogę. Później zostaje nam już tylko sprawdzenie, czy wszystko zostało wykonane poprawnie i ewentualna korekta błędów. Czynności te powinny być nadzorowane. W tym celu prowadzi się kartę kontroli czystości, którą umieszcza się na wewnętrznej stronie drzwi wejściowych do toalety.

Czyszczenie toalet należy zaplanować w takich godzinach, kiedy nie spodziewamy się dużego natężenia ruchu, co byłoby niekomfortowe zarówno dla osób sprzątających, jak i dla użytkowników. Jednak im bardziej toaleta jest uczęszczana, tym większej wymaga intensywności sprzątania. Trzeba to robić umiejętnie, aby nie przeszkadzać w użytkowaniu, ale z drugiej strony by nie doprowadzić pomieszczenia do złego stanu. Na pewno musimy pilnować, czy nie brakuje papieru toaletowego, ręczników papierowych, mydła w płynie lub w pianie (mydeł w kostce zdecydowanie nie należy używać), czy suszarka do rąk jest sprawna, a także czy podłoga jest czysta i sucha, tak by zminimalizować ryzyko poślizgnięcia. Należy również pamiętać, że poszczególne elementy, powierzchnie, mają odrębne wymagania co do intensywności sprzątania, a także wymagane są dla nich specjalistyczne środki czystości, jak np. płyny do sanitariatów czy preparaty do mycia podłóg. Ważne jest odpowiednie ułożenie harmonogramu, który zagwarantuje utrzymanie czystości na prawidłowym poziomie. Warto również odpowiednio przeszkolić zespół osób sprzątających.

Wiadomym jest, że na nic się zdadzą powyżej opisane praktyki, jeśli nie zadbamy o wywołanie w opinii publicznej poczucia obowiązku dbania o toalety publiczne. Trzeba dać użytkownikom do zrozumienia, że te miejsca mają służyć nam wszystkim, więc sami też musimy się przyczynić do zachowania porządku. Jeśli nie poszanujemy toalet publicznych, pracy innych, nie mamy co oczekiwać, że zastaniemy to miejsce schludne.

Podsumowanie

Stosowane obecnie rozwiązania nie są jeszcze na tyle idealne, żeby nie można było ich poprawić. Niektóre kwestie wydają się być bardzo banalne. Dozowniki ręczników papierowych powinny być umieszczane nie jak najbliżej umywalek, lecz w pobliżu koszy na odpadki, dzięki czemu zminimalizujemy problem śmiecenia. Toalety w szkołach są szczególnie narażone na niechlubne malunki graffiti, dlatego warto by pokryć ściany czy przegrody działowe odpowiednią substancją chemiczną ułatwiająca czyszczenie tego typu rysunków. Obok wspomnianego wcześniej problemu oszczędzania zasobów wody należy zwrócić uwagę na kwestię zminimalizowania zużycia energii elektrycznej – zapewniając dostęp jak największej, możliwej ilości światła dziennego, czy też montując elementy powierzchni odbijające takie światło, co wzmocni naturalne oświetlenie obiektu. Dodatkowo można wyposażyć toalety we własne źródło gorącej wody. System będzie mógł być aktywowany tylko wtedy, kiedy trzeba i tylko w takiej ilości, jaka jest wymagana. Jak powszechnie wiadomo spłukiwanie wody w ubikacjach, pisuarach stanowi bardzo poważne źródło rozprzestrzeniania się zarazków. Nie każdy przestrzega, by przed wykonaniem tej czynności opuścić klapę. Aby uchronić ludzi przed kontaktem z bakteriami, można zastosować innowacyjne rozwiązanie w postaci opóźnionego spłukiwana. Dzięki temu użytkownicy zdążą się odsunąć na bezpieczną odległość, na którą zarazki nie dotrą.

Toaleta ogólnodostępna na pierwszy rzut oka wydaje się być pomieszczeniem nieskomplikowanym. Jednak jak widać, zaprojektowanie takiego miejsca wymaga przemyślenia wielu aspektów w celu zapewnienia użytkownikom bezpieczeństwa i komfortu korzystania z toalety. Na rynku artykułów higienicznych pojawia się co raz więcej innowacyjnych rozwiązań, które pomagają spełniać współczesne standardy. 

Ryszard Kurek

 

Wszelkie prawa zastrzeżone. Żaden fragment publikacji (tekst, grafika, obrazy, zdjęcia, pliki oraz inne dane) prezentowany w sklepie internetowym OLE.PL nie może być powielany lub rozpowszechniany w żadnej formie i w żaden sposób bez uprzedniego zezwolenia. Wszelkie znaki towarowe, znaki graficzne, nazwy własne i inne dane są chronione prawem autorskim i należą do ich właścicieli.